Renk seçin:


Kötü ahlak ve huylar (Ahlak-ı Zemime)

Kötü ahlak ve huylar (Ahlak-ı Zemime)

Ayet-i kerîme ve hadis-i şeriflerde yer alan bir takım kütü ahlâk ve çirkin huylar vardır ki; bunların bâzısı küfür, bâzısı büyük günah ve bâzısı da küçük günahlardır.

1) Riya (gösteriş): Riyaya bâzı âlimler küfür, bâzıları da büyük günahlardandır, demişlerdir. Riya: Âhiret amelleriyle dünyâ menfaatini murâd etmek demektir. Ahiret amellerini buna vâsıta kılmak veya yaptığı amelleri başkasına haber vermek de riyadandır.

2) Cehâlet (bilgisizlik): Her Müslüman’ın bilmesi vâcib olan (itikad, amel ve muâmelâta dair) dini ilimleri bilmemesidir. Bâzı âlimlere göre cehâlet büyük günahlardandır ve küfrü mûcibdir.

3) Allahü Teâlâ’nın kendisine verdiği nimetleri görmemek, bundan gâfil olmak, Allah(c.c.)’a verdiği nimetlerden dolayı şükretmemek. Bâzılarına göre büyük günahlardandır. Hâlbuki nimeti verene, bu nimetlerden dolayı hürmet, saygı ve tazim gerekir.

4) Allahü Teâlâ’nın hüküm ve kazâsına kızmak, bir kimsenin, istediği murâdı olmayınca Cenâb-ı Hakk’ın kazâ buyurduğu emrin dışındaki bir şeyi zikrederek darılıp gazaplanmak. Bâzı âlimler buna küfürdür, demişler, bâzıları da büyük günahlardan olduğunu söylemişlerdir.

5) Bir kimsenin, başına gelen belâ ve musibetlere sabretmeyerek, sözlü veya fiili olarak başkasına şikâyette bulunması: Buna bâzıları küfür, bâzıları da büyük günahtır, demişlerdir.

6) Zâlimlere ve fâsıklara muhabbet etmek, az dahi olsa onlara meyletmek, büyük günahlardandır.

7) Âlimlere ve sâlih kimselere düşmanlık etmek: Büyük günahlardandır. Bunun zıddı onlara, Allah(c.c.) için muhabbet etmek, onları sevmektir.

8) Kalbini makam sevgilerine ve sebeplerine bağlamak, nefsinin şehvet ve şöhret sahibi olmasını istemek: Büyük günahlardan sayılmıştır.

9) Başkalarının kötülemesinden korkmak, yani kendisinde bir noksanlık olduğunu zannederek müteessir olmak, kendisine hâkim olamamak.

10) İnad etmek, yani hak söz ve hak kelâmı kabûl etmemek, hakkı görüp bildiği hâlde inkâr etmek: Büyük günahlardan sayılmıştır.

11) Kendini beğenmek, nefsini tezkiye etmek, bütün zor işlerin üstesinden gelebileceği iddiasında bulunmak; büyük günahlardandır.

12) Medhedilmeyi sevmek, başkasının kendisini övmesi ile kendisinde bir kemâl hissedip bundan hoşlanmak.

13) Nefsini, dünyâdan alıştığı ve ülfet ettiği şeylerden menetmeyip, nefsinin isteklerine uymak: Buna, büyük günahlardandır demişlerse de; bâzıları da küçük günahlardandır, demişlerdir.

14) Taklid:  Delilsiz, hüccetsiz, tahkiksiz olarak, sadece hüsn-ü zan etmek sûretiyle amelde, kavilde, itikatta başkalarına uymak ve onları taklid etmek: Bâzı âlimlere göre büyük günahlardan ise de; diğer bâzılarına göre küçük günahlardan sayılmıştır.

15) Uzun emel(tûl-u emel) beslemek: Büyük günahlardandır. Ancak uzun emel, İslâmın kalkınması için vakıflar kurmak, İslâmi ilimleri tahsil etmek, İslâm’a yeni beldeler kazandırmak ve ümmet-i Muhammed(sav)’in faydalanması, menfaati için olursa o zaman makbuldür.

16) Dünyâ işlerine tamâ’ etmek, nereden ve nasıl geldiğine bakmadan, helâl ve harama dikkat etmeden dünyâ lezzetlerini istemek: Büyük günahlardan sayılmıştır.

17) Dünya işleri için, insanlara karşı zillete düşmek, aşırı tevâzu göstermek ve onlara boyun bükmek: Bâzılarına göre büyük günahlardan, bâzılarına göre de küçük günahlardandır.

18) Kin gütmek, başkasına karşı kalbinde nefret duymak.

19) Düşmanı gördüğü Müslüman kardeşine bir musibet geldiğinde sevinmek, ferahlamak.

20) Düşmanlık etmek, bir başkasına zarar vermek kastıyla kalbinde düşmanlık duyguları beslemek.

21) Korkaklık, kendisine yapılan haksızlık ve eziyetlere karşı çıkmamak, mukavemet etmemek: Küçük günahlardan sayılmıştır.

22) Ne yaptığını bilmez derecede kızmak, işin sonunu düşünmeden atılmak.

23) Ahdini bozmak, insanlarla veya kâfirlerle yaptığı ahdi, ilân etmeksizin bozmak.

24) Bâzı şeyleri uğursuz saymak ve onları kötülüğe hamletmek: Bâzı âlimler buna küfür de demişlerdir. Bâzıları da, uğursuzluğu; insanın kendisine bir menfaat getireceğine inanmasıdır, diye tarif etmişlerdir. (Mesela; baykuş ötse veya bir hayvan geçse, onu uğursuzluk saymak gibi).

25) Mal sevgisi, dünyâ lezzetleri için, mal ve mülke muhabbet etmek ve onun çokluğuna kalbin meyletmesi. Büyük günahlardan sayılmıştır.

26) Hırs, başkasının nâil olduğu nimetleri kendisi için temenni etmek ve kendisinde bulunan nimetleri Allah(c.c.)’tan başkasından bilmek: Küçük günahlardandır.

27) Akıl zayıflığı, sefihlik, aklını kullanmayıp günahlardan uzaklaşmamak, İslâm üzere yaşamamak.

28) Ahiret için çalışmakta, ibadet ve taatlerde tembellik etmek, gayretsizlik, ciddiyetsizlik: Büyük günahlardandır.

29) Maksat ve meramına nâil olmak için, acele etmek, acelecilik: Küçük günahlardan sayılmıştır.

30) Hayırlı işlerde ağır davranıp tehir etmek.

31) Katı kalpli ve merhametsiz olmak: Küçük günahlardandır.

32) Hayâsızlık, utanmayıp kötü şeylere, günahlara cür’et etmek: Bâzı âlimler buna büyük günahlardandır, bâzıları da küçük günahlardandır, demişlerdir.

33) Dünyâ için üzülmek, dünyâdaki nimetlerden elinden kaçırdığı şeylere karşı mahzûn olmak. Bâzıları buna günah-ı kebâirden, bâzıları da günah-ı sagâirdendir, demişlerdir.

34) Dünyâ için korkmak, yani kendisine erişecek bir belâ ve musibetten, kerih gördüğü şeylerden korkmak.

35) Aldatmak, yaptığı nasihati samimi olarak yapmayıp, başkasına bir kötülük gelmesinden rahatsız olmamak, kendisinde bir çeşit hıyânet bulunması: Büyük günahlardandır.

36) Gerek insanlar ve gerek dünyâ mal ve mülkü ile ünsiyet edip onlara alışmak, onlardan ayrıldığında yalnızlık hissetmek: Küçük günahlardandır.

37) Tarz ve hareketlerinde itidâl üzere, vakarlı, ağırbaşlı olmamak, itidâlsiz(dengesiz) hareketlerde bulunmak.

38) Kendisinin üstünde olan kimselerin nasihatini kabul etmemek, onları dinlememek.

39) Hayrı ve şerri, hakkı ve bâtılı idrâk edemez derecede ahmaklık ve şaşkınlık göstermek.

40) Yemeğe, içmeğe ve cinsel münâsebete haris olmak, oburluk.

41) Yemek, içmek ve cimâ’ konularında âciz kalmak, gerekeni yapmamak.

42) Günahlarda ısrar etmek, günahlara bilerek devam etmek.

43) Aklın eremeyeceği, bilinmesi mümkün olmayan şeylerle uğraşmak.

44) Münâfıklık, gerek ahlâk ve gerek itikâd yönünden içi dışına ve dışı içine uymamak.

45) Fitne çıkarmak, dini bir faydası olmaksızın insanları zorluklara, meşakkatlere, ihtilâf ve karışıklıklara düşürmek: Büyük günahlardan sayılmıştır.

(Necât’ül-Gâfilîn)

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ